Nie możesz spłacić chwilówki, więc otrzymujesz od firmy pożyczkowej propozycję nowej pożyczki w rzekomo innej firmie? Poprzednie zobowiązanie zostaje niby spłacone, ale pojawia się kolejna pożyczka z jeszcze wyższymi opłatami. Czy taki mechanizm jest zgodny z prawem? Refinansowanie może być dopuszczalne, ale w niektórych przypadkach służy obchodzeniu ograniczeń niedozwolonych kosztów. Warto sprawdzić cały ciąg umów i możliwość odzyskania nienależnych opłat.
Na czym polega pożyczka refinansująca?
Pożyczka refinansująca służy spłacie wcześniejszego zobowiązania. Nowy pożyczkodawca, zwykle powiązany kapitałowo lub osobowo z poprzednim, może przekazać środki bezpośrednio poprzedniej firmie, zgodnie z warunkami umowy i dyspozycją klienta. Konsument nie musi więc otrzymać pieniędzy na własny rachunek.
Refinansowanie warto odróżnić od cesji wierzytelności. Przy refinansowaniu zawierana jest przez konsumenta nowa umowa, a wcześniejsze zobowiązanie zostaje spłacone. Przy cesji zmienia się wierzyciel istniejącej należności.
Sam przelew między firmami nie dowodzi nieprawidłowości. Trzeba ustalić, czy klient rzeczywiście zawarł nową umowę, co zostało spłacone i przede wszystkim jakie dodatkowe koszty naliczono.
Refinansowanie chwilówki przez inną firmę — kiedy pojawia się problem?
Refinansowanie może pomóc uporządkować zobowiązania, jeżeli warunki są przejrzyste, a klient ma realną możliwość spłaty. Problem powstaje wtedy, gdy kolejne umowy jedynie przesuwają termin i generują następne opłaty, które są już nie do opanowania.
Wyobraźmy sobie konsumenta, który otrzymał 3 000 zł. Następnie cztery razy płaci po 500 zł za kolejne refinansowania, ale nadal pozostaje mu do rozliczenia zasadnicza kwota zadłużenia. Wydał już 2 000 zł, a jego sytuacja finansowa się nie poprawiła.
To hipotetyczny przykład pokazujący schemat takiego mechanizmu. Ocena prawna wymaga sprawdzenia umów i rzeczywistego rozliczenia wpłat.
Najważniejsze jest ustalenie, czy konsument spłaca dług, czy de facto finansuje kolejne przesunięcia terminu zapłaty.
Obejście limitu kosztów pożyczki — czy zmiana firmy wystarczy?
Sama zmiana pożyczkodawcy nie pozwala dowolnie naliczać opłat. Art. 36c ustawy o kredycie konsumenckim obejmuje kolejne kredyty udzielane przez tego samego kredytodawcę lub podmiot z nim powiązany.
Jeżeli konsument nie spłacił w pełni kredytu i otrzymuje kolejne kredyty w ciągu 120 dni od wypłaty pierwszego:
- podstawą obliczenia limitu jest kwota pierwszego kredytu;
- sumuje się pozaodsetkowe koszty kredytów udzielonych w tym okresie.
Ustawa przewiduje również uwzględnianie kosztów odroczenia spłaty w okresie 120 dni — reguluje to art. 36b. Przy starszych umowach trzeba ustalić właściwą wersję obowiązujących w danym czasie przepisów oraz zasady przejściowe.
Oznacza to, że do oceny refinansowania potrzebna jest historia zobowiązań. Analiza tylko ostatniej umowy może nie pokazać rzeczywistej wysokości kosztów.
Co może wskazywać na nieprawidłowy mechanizm refinansowania?
Do dokładniejszego sprawdzenia dokumentów powinny skłaniać zwłaszcza:
- naprzemienne umowy z tymi samymi firmami;
- obsługa kolejnych pożyczek przez wspólny portal lub pośrednika;
- bardzo podobne formularze i warunki umów;
- kolejne prowizje przy braku dodatkowych realnych środków do wykorzystania;
- niejasna informacja o rozliczeniu poprzedniego długu.
Takie okoliczności są sygnałami do analizy. Sam wspólny portal lub podobny regulamin nie przesądza jeszcze o powiązaniu podmiotów, ani o mechanizmie obejścia prawa.
Rolowanie pożyczek było przedmiotem działań UOKiK
W komunikacie z 22 lipca 2024 r. dotyczącym firmy LoanMe Prezes UOKiK opisał naprzemienne refinansowanie z udziałem współpracującej spółki, bez wyraźnego wniosku konsumenta. Przy kolejnych umowach naliczano oddzielne koszty pozaodsetkowe, co według Urzędu prowadziło do przekraczania limitów i narastania zadłużenia.
To przykład zakwestionowanego mechanizmu. Nie oznacza, że każda pożyczka refinansująca działa w ten sam sposób. Właściwe umowy trzeba ocenić osobno, uwzględniając ich treść, daty zawarcia oraz przepływ pieniędzy.
Czy można odzyskać opłaty za refinansowanie chwilówki?
Tak, jeżeli analiza wykaże podstawę do ich zwrotu. Możliwe kierunki oceny obejmują kilka sytuacji.
Przekroczenie ustawowego limitu kosztów
Pozaodsetkowe koszty przekraczające limit z art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim nie należą się w części ponad dopuszczalną wysokość. Trzeba sprawdzić prawidłową podstawę i okres obliczenia.
Niedozwolone postanowienia umowy
Postanowienia nieuzgodnione indywidualnie mogą nie wiązać konsumenta, jeśli spełniają przesłanki z art. 385¹ Kodeksu cywilnego. Samo zmieszczenie opłaty w ustawowym limicie nie wyklucza oceny, czy postanowienie jest niedozwolone.
Obejście ustawy lub nienależne świadczenie
W zależności od konstrukcji umów można badać art. 58 Kodeksu cywilnego oraz przepisy dotyczące zwrotu świadczenia nienależnego. Skutek może dotyczyć określonych postanowień albo całej czynności prawnej — nie należy automatycznie zakładać nieważności całego zobowiązania.
Kwota do odzyskania nie musi odpowiadać sumie wszystkich wpłat. Należy oddzielić należny kapitał i prawidłowo naliczone koszty od świadczeń pobranych bez podstawy.
Czy refinansowanie może uprawniać do zwrotu kosztów poprzedniej pożyczki?
Jeżeli środki z nowej pożyczki rzeczywiście spłaciły poprzedni kredyt konsumencki przed terminem, warto sprawdzić jego rozliczenie na podstawie art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim. Może przysługiwać proporcjonalny zwrot kosztów. Nie oznacza to automatycznie zwrotu całej prowizji.
Dlatego analiza powinna objąć zarówno opłaty za refinansowanie, jak i sposób zamknięcia wcześniejszej umowy.
Jak przygotować sprawę o zwrot kosztów refinansowania?
Najważniejsze jest odtworzenie całej historii zobowiązań. Przygotuj:
- NAJWAŻNIEJSZE! pierwszą umowę i wszystkie umowy refinansujące;
- regulaminy oraz formularze informacyjne;
- potwierdzenia wpłat i dostępne potwierdzenia przelewów między pożyczkodawcami;
- wiadomości dotyczące zgody na refinansowanie;
- rozliczenia zadłużenia i korespondencję z firmami.
Na tej podstawie można ustalić, kto otrzymał poszczególne kwoty, jaka jest podstawa żądania zwrotu oraz do którego podmiotu należy je skierować.
Po przygotowaniu rozliczenia możliwe jest wezwanie do zapłaty, a w razie sporu — dochodzenie roszczenia przed sądem. Trzeba również sprawdzić kwestię przedawnienia.
Płaciłeś za kolejne refinansowania? Sprawdź swoje umowy
Nowa firma, kolejny numer umowy i kolejna prowizja nie przesądzają o prawidłowości rozliczenia. Warto sprawdzić, czy refinansowanie chwilówki przez inną firmę nie prowadziło do obchodzenia limitów lub pobierania nienależnych opłat.
Skontaktuj się z Odzyskaj-Koszty i przekaż dokumenty do analizy. Sprawdzimy podstawy odzyskania kosztów, rozliczenie wpłat i możliwości dochodzenia należności.
