Firma pożyczkowa pobrała wysoką prowizję? Sprawdź, kiedy można żądać zwrotu kosztów pożyczki i jakie dokumenty przekazać do analizy.
Kwota wypłacona klientowi przy udzielaniu pożyczki wynosiła kilka tysięcy złotych, ale firma pożyczkowa zażądała spłaty znacznie wyższej sumy. Oprócz odsetek w umowie znalazła się prowizja, opłata przygotowawcza, koszt dodatkowego pakietu albo inne należności. Niekiedy same pozaodsetkowe koszty pożyczki zbliżają się do wysokości otrzymanego kapitału.
Czy wysoką prowizję za pożyczkę można odzyskać? W określonych sytuacjach tak. Nie oznacza to jednak, że każda wysoka opłata jest automatycznie niezgodna z prawem. Konieczne jest sprawdzenie całej umowy, sposobu przedstawienia kosztów, przebiegu spłaty oraz tego, czy firma pożyczkowa wywiązała się z obowiązków wynikających z ustawy o kredycie konsumenckim.
Czym jest prowizja za udzielenie pożyczki?
Prowizja jest jednym z kosztów, które pożyczkodawca może pobierać w związku z zawarciem umowy. Zwykle ma stanowić wynagrodzenie za udzielenie finansowania albo wykonanie czynności związanych z rozpatrzeniem wniosku i uruchomieniem pożyczki.
Prowizja może zostać:
- pobrana jednorazowo przy zawarciu umowy;
- potrącona z kwoty wypłacanej klientowi;
- doliczona do zadłużenia;
- rozłożona na raty razem z pozostałą częścią pożyczki.
Szczególnie kosztowne może być doliczenie prowizji do kapitału, jeżeli od powiększonej w ten sposób kwoty pożyczkodawca nalicza również odsetki.
Sama nazwa opłaty nie przesądza o jej prawidłowości. Podczas analizy umowy należy sprawdzić między innymi:
- wysokość prowizji w stosunku do wypłaconej kwoty;
- całkowitą kwotę do zapłaty;
- rzeczywistą roczną stopę oprocentowania;
- sposób naliczenia i pobrania opłaty;
- informacje przekazane konsumentowi przed podpisaniem umowy;
- to, czy za dodatkową opłatą rzeczywiście stała konkretna usługa;
- zgodność wszystkich kosztów z ustawowymi ograniczeniami.
Czy każda wysoka prowizja jest niedozwolona?
Nie. Samo przekonanie klienta, że prowizja jest za wysoka, zazwyczaj nie wystarczy do uzyskania zwrotu. Prawo dopuszcza pobieranie pozaodsetkowych kosztów kredytu konsumenckiego, ale wyznacza ich granice i nakłada na pożyczkodawcę określone obowiązki informacyjne.
Wysokość prowizji należy więc oceniać łącznie z pozostałymi kosztami. Firma pożyczkowa nie może omijać ustawowych ograniczeń przez podzielenie jednej należności na kilka opłat występujących pod różnymi nazwami.
Znaczenie może mieć także to, czy postanowienia umowy zostały sformułowane jasno oraz czy nie kształtują sytuacji konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy.
Niepokój powinny wzbudzić w szczególności:
- prowizja stanowiąca znaczącą część otrzymanej kwoty;
- kilka opłat pobieranych za podobne czynności;
- obowiązkowy pakiet usług, z którego klient faktycznie nie korzystał;
- koszt dodatkowej usługi niewspółmierny do jej zakresu;
- niejasne zasady naliczania należności;
- różnice pomiędzy reklamą, formularzem informacyjnym i umową;
- brak czytelnego wskazania całkowitego kosztu pożyczki;
- doliczenie opłat, których konsument wcześniej nie zaakceptował.
Kiedy można domagać się zwrotu prowizji za udzieloną pożyczkę?
Podstawa żądania zwrotu zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Najczęściej należy sprawdzić cztery możliwe sytuacje.
1. Pożyczka została spłacona przed terminem
Wcześniejsza spłata kredytu konsumenckiego powoduje obniżenie jego całkowitego kosztu o należności dotyczące okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy. Zasada ta może obejmować również prowizję pobraną podczas zawierania umowy.
Nie ma decydującego znaczenia, że firma pożyczkowa nazwała prowizję opłatą jednorazową albo pobrała ją na początku. Jeżeli pożyczka została spłacona przed terminem, warto sprawdzić, czy pożyczkodawca odpowiednio rozliczył wszystkie koszty podlegające obniżeniu.
Przykładowo: jeżeli zobowiązanie miało trwać 24 miesiące, ale zostało spłacone po 20 miesiącach, przedsiębiorca powinien rozliczyć koszty z uwzględnieniem skrócenia okresu obowiązywania umowy. Dokładna wysokość zwrotu wymaga jednak przeprowadzenia obliczeń na podstawie warunków konkretnej pożyczki.
2. Pozaodsetkowe koszty przekraczają ustawową granicę
Ustawa o kredycie konsumenckim ogranicza maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu. Do tej kategorii mogą należeć nie tylko prowizje, ale także opłaty przygotowawcze, administracyjne oraz koszty dodatkowych usług wymaganych do otrzymania pożyczki na określonych warunkach.
Ocena nie powinna ograniczać się do sprawdzenia jednej pozycji w umowie. Konieczne jest zsumowanie kosztów, ustalenie okresu finansowania i zastosowanie przepisów obowiązujących w dniu zawarcia umowy. Ustawowe limity były bowiem na przestrzeni lat zmieniane.
Jeżeli pożyczkodawca przekroczył dopuszczalną wysokość kosztów, konsument nie powinien ponosić należności ponad ustawową granicę. Sposób dokonania rozliczenia zależy jednak od konstrukcji umowy i historii wpłat.
3. Umowa zawiera niedozwolone albo nieprzejrzyste postanowienia
Kontroli mogą podlegać postanowienia umowy, które nie zostały indywidualnie uzgodnione z konsumentem. Dotyczy to zwłaszcza opłat wynikających z gotowego wzorca przygotowanego przez firmę pożyczkową.
Wątpliwości mogą pojawić się wtedy, gdy klient płaci bardzo wysoką kwotę za pozorną albo niejasno opisaną usługę, nie ma rzeczywistego wyboru lub nie został w zrozumiały sposób poinformowany o ekonomicznych skutkach konkretnego zapisu.
Uznanie postanowienia za niedozwolone nie następuje jednak wyłącznie dlatego, że opłata wydaje się wysoka. Należy ocenić treść umowy, sposób zawarcia transakcji, przejrzystość przekazanych informacji oraz rozkład praw i obowiązków stron.
4. Firma pożyczkowa naruszyła obowiązki informacyjne
Umowa kredytu konsumenckiego powinna zawierać szereg informacji wymaganych przez ustawę. Nieprawidłowości mogą dotyczyć między innymi:
- całkowitej kwoty kredytu;
- wysokości i rodzaju kosztów;
- rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania;
- całkowitej kwoty do zapłaty;
- zasad i terminów spłaty;
- skutków opóźnienia;
- prawa do wcześniejszej spłaty;
- zasad odstąpienia od umowy.
Niektóre naruszenia mogą otwierać drogę do skorzystania z sankcji kredytu darmowego. Po jej skutecznym zastosowaniu konsument zwraca co do zasady otrzymany kapitał bez odsetek i innych kosztów należnych kredytodawcy.
Sankcja kredytu darmowego nie przysługuje jednak z powodu każdej literówki lub drobnej nieścisłości. Przed złożeniem oświadczenia należy dokładnie sprawdzić charakter naruszenia, zakres zastosowania ustawy oraz zachowanie terminu. Nieprawidłowo przygotowane oświadczenie może doprowadzić do sporu z firmą pożyczkową.
Czy prowizję można odzyskać po całkowitej spłacie pożyczki?
Tak. Całkowita spłata zobowiązania nie zawsze zamyka drogę do dochodzenia zwrotu pieniędzy. Dotyczy to przede wszystkim kosztów, które nie zostały prawidłowo rozliczone po wcześniejszej spłacie.
Możliwe mogą być również roszczenia wynikające z wadliwych postanowień umownych albo pobrania kosztów, których firma pożyczkowa nie powinna naliczyć.
Trzeba jednak zwrócić uwagę na przedawnienie i inne ograniczenia czasowe. Początek oraz długość terminu mogą zależeć od rodzaju dochodzonego roszczenia i okoliczności sprawy. Z tego powodu nie warto odkładać analizy dokumentów, nawet jeżeli pożyczka została spłacona kilka lat wcześniej.
Jakie dokumenty są potrzebne do sprawdzenia wysokiej prowizji?
Do rzetelnej analizy potrzebna będzie przede wszystkim umowa pożyczki wraz z załącznikami, jak również :
- formularz informacyjny;
- regulamin i tabela opłat;
- harmonogram spłat;
- potwierdzenie wypłaty środków;
- historia wpłat dokonanych przez klienta;
- rozliczenie otrzymane po wcześniejszej spłacie;
- korespondencja prowadzona z firmą pożyczkową;
- wezwania do zapłaty;
- pozew lub nakaz zapłaty, jeżeli sprawa została skierowana do sądu.
Brak części dokumentów nie zawsze uniemożliwia podjęcie działań. Można zwrócić się do pożyczkodawcy o przekazanie kopii umowy, historii rozliczeń oraz szczegółowego wyjaśnienia sposobu obliczenia zadłużenia.
Jak odzyskać koszty pożyczki krok po kroku?
Pierwszym etapem powinno być ustalenie, ile pieniędzy klient rzeczywiście otrzymał, ile do tej pory zapłacił oraz z czego wynika każda pozycja znajdująca się w rozliczeniu.
Następnie umowę należy porównać z przepisami obowiązującymi w dniu jej zawarcia. Jeżeli analiza wykaże podstawy do żądania zwrotu, kolejnymi krokami mogą być:
- Sporządzenie dokładnego wyliczenia należnej kwoty.
- Złożenie reklamacji albo wezwania do zapłaty.
- Przedstawienie podstawy prawnej i dokumentów potwierdzających roszczenie.
- Przeanalizowanie odpowiedzi firmy pożyczkowej.
- Skierowanie sprawy do sądu, jeżeli przedsiębiorca odmówi dobrowolnego rozliczenia.
Nie należy podpisywać proponowanej przez pożyczkodawcę ugody bez wcześniejszego sprawdzenia jej treści. Dokument może zawierać zrzeczenie się dalszych roszczeń, uznanie określonego salda albo inne postanowienia niekorzystne dla konsumenta.
Czy firma pożyczkowa sama zwróci nadpłaconą prowizję?
Część przedsiębiorców rozlicza koszty automatycznie, zwłaszcza po wcześniejszej spłacie. Nie jest to jednak regułą, a właściwie trzeba przyjąć, że jest to raczej wyjątek.
Zdarza się również, że klient otrzymuje zbyt niską kwotę, zwrot obejmuje tylko odsetki albo firma twierdzi, że prowizja pobrana przy zawarciu umowy nie podlega obniżeniu.
Sama odmowa pożyczkodawcy nie oznacza jeszcze, że roszczenie jest bezzasadne. Warto sprawdzić przedstawioną argumentację, sposób wykonania obliczeń oraz zgodność stanowiska pożyczkodawcy z obowiązującymi przepisami.
Wynik sprawy zależy od dokumentów i podstawy prawnej właściwej dla konkretnej umowy.
Odzyskaj Koszty – analiza umowy i pomoc w dochodzeniu zwrotu
Jeżeli firma pożyczkowa pobrała wysoką prowizję lub inne znaczne opłaty, zespół Odzyskaj Koszty może sprawdzić, czy istnieją podstawy do żądania zwrotu pieniędzy.
Analizujemy między innymi:
- wysokość prowizji i pozostałych kosztów pozaodsetkowych;
- rozliczenie dokonane po wcześniejszej spłacie;
- zgodność umowy z ustawą o kredycie konsumenckim;
- prawidłowość podania RRSO i całkowitego kosztu kredytu;
- możliwość zastosowania sankcji kredytu darmowego;
- postanowienia dotyczące usług i pakietów dodatkowych;
- historię dokonanych wpłat;
- aktualne saldo zadłużenia.
Na podstawie dokumentów możemy ocenić możliwe kierunki działania, przygotować wezwanie do zapłaty, a w uzasadnionych przypadkach dochodzić roszczenia przed sądem.
Podsumowanie – wysoka prowizja wymaga dokładnego sprawdzenia
Wysoka prowizja za pożyczkę nie jest automatycznie niezgodna z prawem, ale powinna skłonić do dokładnej analizy umowy.
Zwrot pieniędzy może być możliwy szczególnie wtedy, gdy:
- pożyczka została spłacona przed terminem;
- koszty przekroczyły ustawową granicę;
- umowa zawiera niedozwolone postanowienia;
- pożyczkodawca nieprawidłowo przedstawił koszty;
- firma pożyczkowa naruszyła obowiązki informacyjne.
Każda umowa wymaga indywidualnej oceny. Znaczenie mają data jej zawarcia, wysokość faktycznie wypłaconej kwoty, sposób naliczenia prowizji, historia spłaty oraz dokumenty przekazane konsumentowi.
Jeżeli nie wiesz, czy firma pożyczkowa prawidłowo rozliczyła Twoją pożyczkę, przekaż dokumenty do analizy. Sprawdzenie umowy pozwoli ustalić, czy możesz domagać się zwrotu prowizji lub innych kosztów.